السيد موسى الشبيري الزنجاني
884
كتاب النكاح ( فارسى )
للمرأة من أن لا ترى رجلًا و لا يراها فذكرت ذلك لرسول الله صلى الله عليه و آله فقال : صدقت انّها بضعة منّى « 1 » » . عدم دلالت روايات فوق بر لزوم روشن است . روايت هفتم ؛ روايت عقاب الاعمال : « عن أبى هريره و ابن عباس قالا خطبنا رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم قبل وفاته ( الى ان قال ) : و اشتدّ غضب الله عزّ و جلّ على امرأة ذات بعل ملأت عينها من غير زوجها أو غير ذى محرم منها فانها ان فعلت ذلك احبط الله كل عمل عملته فان أوطأت فراشه غيره كان حقاً على الله تعالى ان يحرقها بالنار بعد ان يعذّبها فى قبرها « 2 » » . ولى اين روايت از جهت دلالت ناتمام است اولًا : اخص از مدّعى است ، چون موضوع آن ، زن شوهر دار است نه هر زنى ، بلكه ظاهرش اين است كه اين عذاب خاص در مطلق زن نيست و فقط در زن شوهردار مىباشد ، تقييد « امرأة » به « ذات بعل » دليل بر اين امر است كه اين عذاب در هر زنى كليت ندارد . ثانياً : ملأ العين كنايه از نگاه دقيق و استقلالى و مطالعهاى است كه به محارم همچون پدر و برادر اشكالى ندارد ولى به اجنبى اشكال دارد ، بنابراين ، از روايت حرمت مطلق نگاه استفاده نمىشود . 4 ) اشكالات عام روايات دو اشكال عام در اين روايات ديده مىشود ؛ نخست ضعف سند ، تمام اين روايات ضعيف السند است . ولى مىتوان اين اشكال را پاسخ گفت كه استفاضة و كثرت آنها اطمينان به صدور برخى از آنها را به دنبال دارد ، ولى اين معنا فقط براى اثبات قدر مسلّم از روايات كافى است و خصوصيات هر روايت را ثابت نمىكند « 3 » .
--> ( 1 ) جامع الاحاديث جلد 20 ، ح 982 . ( 2 ) جامع الاحاديث جلد 20 ، ح 983 . ( 3 ) توضيح كلام استاد مدّ ظلّه : اگر ما صحت سند روايات را مستقيماً اثبات نكنيم ، تمام بودن دلالت يك يا دو روايت براى اثبات مدعا كافى نيست ، زيرا اين مقدار استفاضة نداشته و اطمينان به صدور آنها نيست ، پس ، بايد حد اقل مقدارى كه براى اطمينان به صدور لازم است ، تمام روايات ، اين مقدار از جهت دلالت تمام باشد كه اين امر در اين روايات بسيار دشوار است .